สำหรับอาหารไทยนั้น ข้าวถือเป็นอาหารหลัก ข้าวให้คุณค่าสารอาหารประเภทคาร์โบไฮเดรต ซึ่งเป็นแหล่งพลังงานสำคัญของร่างกาย นอกจากนั้นข้าวยังให้วิตามินและเกลือแร่ที่สำคัญอีกมากมาย ข้าวมีหลายประเภทด้วยกัน ทั้งชนิดเมล็ดยาว และเมล็ดสั้น บางประเภทมีสีขาว, สีแดง หรือสีดำ ข้าวสวยมักจะนิยมทานกันในภาคกลางและภาคใต้ของประเทศไทย ขณะที่ภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ (อีสาน) ผู้คนนิยมบริโภคข้าวเหนียว (Glutinous or Sticky rice) นอกจากนั้นข้าวเหนียวยังนิยมนำมาทำเป็นของว่างและขนมไทยอีกด้วย

ข้าวสาร : ในการหุงข้าวสารโดยไม่ใช้หม้อหุงข้าวไฟฟ้านั้น สัดส่วนการตวงระหว่างน้ำกับข้าวสารจะอยู่ที่ ข้าวสาร 1 ส่วน ต่อน้ำ 2 ส่วน จากนั้นจึงนำไปใส่หม้อต้มให้เดือด ซึ่งใช้เวลาประมาณ 15 นาที ทั้งนี้ทั้งนั้นเวลาในการหุงอาจแตกต่างได้ในกรณีที่ข้าวที่ใช้หุงเป็นข้าวเก่า หรือข้าวใหม่ และปริมาณที่หุงต่อครั้งก็ส่งผลต่อเวลาในการหุงด้วยเช่นกัน เมื่อต้มได้ 10 – 15 นาทีแล้ว ก็นำฝาหม้อมาปิด (ปิดไม่ต้องสนิท เปิดทิ้งไว้นิดหน่อย) และลดไฟลงให้น้ำในหม้อค่อยแห้งลง ซึ่งจะใช้เวลาอีกประมาณ 5-10 นาที โดยจะสังเกตได้จากข้าวที่อยู่ข้างบนถ้าสุกดีแล้ว ข้างล่างก็จะสุกเช่นเดียวกัน ข้อควรระวังคือเมื่อน้ำแห้งหมดแล้วต้องระวังข้าวในก้นหม้อไหม้

ข้าวเหนียว : คนไทยในภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือนิยมรับประทานข้าวเหนียวมากกว่าข้าวสวย สำหรับการนึ่งข้าวเหนียวนั้น ข้าวเหนียวจะต้องนำไปล้างน้ำและแช่ไว้หลายชั่วโมง (ประมาณหนึ่งคืน) ก่อนจะนำไปนึ่ง ให้เทน้ำออกใส่หวด โดยหวดจะกรองน้ำออกจากข้าวเหนียวที่แช่ไว้ กรณีที่ตา (รู) ของหวดมีขนาดใหญ่ อาจจำเป็นต้องรองด้วยผ้าขาวบางก่อนที่จะเทข้าวเหนียวที่แช่น้ำใส่ลงไป จากนั้นจึงนำหวดไปตั้งบนหม้อที่ต้มน้ำไว้แล้ว เมื่อน้ำเดือดข้าวเหนียวที่อยู่ในหวดเหนือหม้อต้มก็จะเริ่มสุกอย่างช้าๆ เมื่อเริ่มสังเกตเห็นไอน้ำผ่านขึ้นมาจากข้าวเหนียวในหวด จะต้องหาฝามาปิดหวดและทิ้งไว้อย่างนั้นประมาณ 5 นาที จากนั้นก็ลองดูว่าข้าวเหนียวนุ่มหรือยัง ถ้ายังไม่นุ่มก็ให้เอาฝามาปิดหวดไว้อีกสักพักแล้วจึงตรวจดูว่าข้าวเหนียวสุกดีหรือยัง

เมื่อข้าวเหนียวสุกดีแล้ว จึงปิดไฟแล้วนำข้าวเหนียวมาใส่บนถาด ใช้ช้อนแผ่ข้าวเหนียวออกเพื่อให้ไอน้ำที่ยังร้อนออกจากข้าวเหนียวที่สุก ถ้าไม่ทำเช่นนี้ข้าวเหนียวที่นึ่งสุกจะแฉะและไม่น่ารับประทาน